23960 24687
info@apexartisi.gr

Σχετική αρθογραφία

Στην ενότητα αυτή θα βρείτε άρθρα σχετικά με το πρόβλημα του εθισμού

Τι είναι ο εθισμός και πως δημιουργούνται εθισμένες προσωπικότητες

Ομιλία του Κώστα Γκαρέλη στο ετήσιο work shop των προπονητών πολεμικών τεχνών Ελλάδας

«Θα ξεκινήσω προσπαθώντας να δώσω έναν ορισμό του εθισμού:
Εθισμός είναι μια εσωτερική κατάσταση η οποία ωθεί το άτομο να συνάπτει – δημιουργεί σχέσεις σκλαβιάς, υποτέλειας με άτομα, καταστάσεις ή πράγματα.

Η εσωτερική αυτή κατάσταση αρχίζει σιγά και προοδευτικά να δημιουργείται όταν το άτομο ξεκινά να μην βασίζεται στον εαυτό του δηλαδή στην εσωτερική εστία αξιολόγησης του για την κατεύθυνση των συμπεριφορών του αλλά εξαρτάται από την αξιολόγηση των άλλων. Όσο οι οροί που θέτει το οικογενειακό και αργότερα το ευρύτερο περιβάλλον για την προσφορά της πολυπόθητης αποδοχής και θετικής αναγνώρισης γίνονται πιο απαιτητικοί και άκαμπτοι τόσο το άτομο κινδυνεύει να χάσει την κατεύθυνση που του προσφέρει το αξιολογικό σύστημα του εαυτού του και να καθοδηγείται από τους όρους και την αξιολόγηση των άλλων. Έτσι γίνεται εξαρτημένο. Το που και το πως θα εκφραστεί στην πράξη ο εθισμός του δεν έχει και πολύ μεγάλη σημασία γιατί αυτό είναι το αποτέλεσμα μιας κατάστασης και όχι η αιτία.

Φυσικά το άτομο, ως κοινωνικό ον, πάντα χρειάζεται τους άλλους με τους οποίους και αλληλεξαρτάται. Η αλληλεξάρτηση όμως αυτή δεν πρέπει να περιορίζει την δυνατότητα αυτονομίας του αλλά ούτε και την σημασία συνύπαρξης στο κοινωνικό σύνολο. Όταν όμως κάποιος μεταφέρει το κέντρο αξιολόγησης και αποφάσεων οπουδήποτε έξω από τον εαυτό του αυτομάτως δίνει στον “εξωτερικό κόσμο” έναν ρόλο “ΘΕΟΥ”. Με τον τρόπο αυτό αποποιείται των ευθηνών του, παύει σιγά σιγά να παίρνει την εύθηνη των αποφάσεων του και του εαυτού του και έτσι για οτιδήποτε συμβαίνει αρχίζει να ευθύνεται το περιβάλλον -πρόσωπα, καταστάσεις, πράγματα- και έτσι έχει ήδη αρχίσει ο εθισμός.

Αυτό είναι σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε σαν ανθρώπινη φυλή. Η ΛΥΣΗ??? Μπορεί να έρθει κατά την γνώμη μου μόνο από μια στάση ζωής που λέει ότι: καμία πολιτική, θρησκεία ή φιλοσοφικό σύστημα δεν μπορεί να μετατρέψει την κοινωνία από έξω προς τα μέσα. Μόνο μια προσωπική επανάσταση, μια ψυχολογική αναγέννηση μια θεραπεία του Είναι από άνθρωπο σε άνθρωπο, από κύτταρο σε κύτταρο θα μπορέσει να μας οδηγήσει σε μια προσωπική ευημερία, σε μια πιο ευφυή και αληθινή στάση ζωής και επομένως σε μια πιο ευτυχισμένη κοινωνία.

Για να συμβεί αυτό χρειάζεται να εγκαταλείψουμε παλιές νοοτροπίες και άχρηστες ιδέες, να απελευθερωθούμε από προκαταλήψεις, δεισιδαιμονίες και πεποιθήσεις ανούσιες που κυβερνούν τυραννικά την ύπαρξη μας. Για να αλλάξουμε την μοίρα μας πρέπει πρώτα αλλάξουμε την ψυχολογία μας, το σύστημα των πεποιθήσεων και τα πιστεύω μας. Χρειάζεται να ξεριζώσουμε από τα βάθη του Είναι μας την τυραννία μιας νοοτροπίας αντιμαχόμενης, εύθραυστης που μας οδηγεί σε έναν πνευματικό θάνατο. Την νοοτροπία του “βολέματος”. Είμαι σίγουρος ότι αν κοιτάξουμε ειλικρινά την ζωή μας και γίνουμε έντιμοι με μας θα διαπιστώσουμε εύκολα ότι κάθε φορά που ενδίδουμε σε αυτή τη νοοτροπία -και η τάση μας είναι να το κάνουμε συχνά- πεθαίνουμε ψυχολογικά και πνευματικά.

Με τον πρόλογο αυτό σας περιέγραψα πως ένας σύγχρονος άνθρωπος γίνεται ένας εξαρτημένος άνθρωπος και πως πρέπει σε γενικές γραμμές να γίνει η προσέγγιση στη λύση του προβλήματος. Επαναλαμβάνω και θεωρώ πολύ σημαντικό να τονίσω πάλι ότι δεν έχει μεγάλη σημασία αν εθισμός εκφράζεται με ναρκωτικά, αλκοόλ, χρήματα ή αν απλά παίρνει την μορφή ενός επαγγέλματος προσλαμβάνοντας έτσι την όψη ενός εξαρτημένου ρόλου συνέπεια της υποβάθμισης της αξιοπρέπειας και με αποτέλεσμα την πολτοποίηση του Είναι. Όπως και να εκφραστεί, ότι μορφή και να πάρει έχει το ίδιο αποτέλεσμα στον άνθρωπο:

μια ζωή μέσα στο φόβο, την μιζέρια και την αποτυχία,
μια ζωή μέσα στις σωματικές, ψυχολογικές και πνευματικές αρρώστιες,
μια ζωή που παίρνει μέσα από καθημερινούς πνευματικούς και ψυχολογικούς “θανάτους”
αποτέλεσμα: ο φυσικός θάνατος να φαντάζει σαν λύτρωση.

Για να ανατρέψει κάποιος αυτό το αποτέλεσμα, για να ξαλαφρώσει και να θεραπεύσει το Είναι, απαιτείται τεράστια δουλεία. Απαιτείται η εγκατάλειψη όλων αυτών που οι γονείς, οι εκπαιδευτές, οι δάσκαλοι των συμφορών και οι προφήτες των καταστροφών του επέβαλλαν μέσω της διδαχής για αυτόν τον κόσμο που στόχο έχει τον φόβο.

Το πρώτο και πιο δύσκολο βήμα προς την ελευθερία είναι να συνειδητοποιήσεις ότι ο φόβος αυτός εξουσιάζει τυρρηνικά όλη σου την ζωή.

Έτσι και εγώ γνήσιος μαθητής όλης αυτής της διδασκαλίας της συμφοράς ξύπνησα ένα πρωί πριν 16 χρόνια χρεωκοπημένος πνευματικά, ψυχολογικά, πνευματικά και σωματικά. Εκείνο το πρωί ξεκίνησε ένα υπέροχο ταξίδι το όποιο είχε ένα και μοναδικό σκοπό να συναντήσω έμενα που με είχα χάσει μέσα σε μια ομίχλη εικονικών φόβων. Το ταξίδι αυτό συνεχίζεται μέχρι σήμερα και ξέρω ότι θα συνεχίζεται για πάντα.

Θα προσπαθήσω να μοιραστώ μαζί σας την πορεία, τις συνειδητοποιήσεις που έγιναν, τις αλλαγές που ακολούθησαν και τον πόνο που είχαν οι ανατροπές πεποιθήσεων και αντιλήψεων.

Το πεδίο της μάχης είναι το Σώμα μας και η νίκη ονομάζεται ακεραιότητα.

Συμφώνα με τον LUPELIUS (ξεχασμένο φιλόσοφο ο όποιος ήρθε σε ευθεία αντιπαράθεση με το Βατικανό): “Η ακεραιότητα είναι μια σωματική επίτευξη. Το Είναι είναι ενιαίο και αποτελείται από την ψυχή, το πνεύμα και το σώμα. Το πιο ορατό σημείο του Είναι είναι το σώμα.”

Όλα αυτά βέβαια είναι συνειδητοποιήσεις που έγιναν εκ των υστέρων μιας και εκείνο το καιρό δεν είχα την πολυτέλεια τέτοιων σκέψεων και διαπιστώσεων. Όταν ξυπνάς ένα πρωί και αντιλαμβάνεσαι ότι έχεις χρεοκοπήσει ως ύπαρξη τότε τρέχεις. Είναι αυτό που λέμε: “τώρα τρέχουμε” κυριολεκτικά και μεταφορικά.

Αυτό επέλεξα να κάνω και εγώ χωρίς να ξέρω γιατί!!! Το τρέξιμο με δίδαξε να σφίγγω τα δόντια και να κατανοήσω ότι εκείνες τις στιγμές αρκούσε να αντισταθώ μερικά λεπτά παραπάνω για να περάσω σε μια κατάσταση αρμονίας. Όταν κάποιος ξεπερνά τον πειρασμό να τα παρατήσει, να εγκαταλείψει τότε ανοίγουν νέες δεξαμενές ενέργειας τις οποίες θα ήταν αδύνατον να προσεγγίσει ή ακόμα και να μάθει ότι υπάρχουν χωρίς να έχει νικήσει το εαυτό του και να έχει γκρεμίσει εκείνα τα τείχη που κάθε φορά παρουσιάζονται ως ανυπέρβλητα. Παρατηρώντας τον εαυτό μου τότε ακριβώς που χανόταν η ενεργεία είχα δει ότι πριν τις κρίσιμες στιγμές υψωνόταν πάντα ένα ψυχολογικό τείχος, μια σκιά που σκέπαζε το Είναι. Η απαισιοδοξία και η δυσπιστία υπερείχαν και η φωνή του εσωτερικού ανταγωνιστή ακουγόταν ισχυρότερη βρίσκοντας ολοένα και περισσότερες αφορμές ώστε να εγκαταλείψω. Όσο μελετούσα τον μηχανισμό αυτόν τόσο το τρέξιμο αποδεικνυόταν ένα θεμελιώδες υπόδειγμα, ένα πολύτιμο εργαλείο για την ερμηνεία του κόσμου.

Η Ήττα που ανέκαθεν πίστευα ότι ήταν αποτέλεσμα εξωτερικών αιτιών αποκαλυπτόταν ως μια διαδικασία από μέσα προς τα έξω, ένας μηχανισμός που υπάκουε σε μια εσωτερική εντολή, μια πράξη αυτοϋπονόμευσης. Μια σκιά γεννιέται, διαχέεται στο Είναι, έπειτα βρίσκει την ευκαιρία να υλοποιηθεί παίρνοντας τη μορφή συναντήσεων, περιστάσεων και αντίξοων συμβάντων. Η συνειδητοποίηση αυτού του μηχανισμού, η προσήλωση στην γέννηση αυτής της σκιάς στο Είναι, που προηγείται κάθε μιας ήττας ήταν η μεγάλη ευκαιρία για να μάθω να την περιορίζω και να την εξαλείφω όχι μόνο στο τρέξιμο αλλά και από την ζωή μου. Οποτεδήποτε δεν μπορούσα να περιορίσω αυτή τη σκιά, αυτή γινόταν μια φωνή που με ωθούσε να εγκαταλείψω, να τα παρατήσω. Αυτή η φωνή είναι ο ανταγωνιστής που έχουμε μέσα μας.

Μου πήρε πολύ καιρό για να καταλάβω ότι κάτω από την μάσκα του ανταγωνιστή, τον οποίο θεωρούσα τον χειρότερο εχθρό μου, κρύβεται το πρόσωπο του καλύτερου συμμάχου μου. Ότι κανένας δεν μπορούσε να μου προσφέρει περισσότερα από τον Ανταγωνιστή.

Έμαθα επίσης ότι συνεχώς συναντάμε εμπόδια και εσωτερικές φωνές που μας αποτρέπουν να προχωρήσουμε, φυσικούς η ψυχικούς ανταγωνισμούς που δοκιμάζουν την δύναμη της θέλησης μας, την καθαρότητα της πρόθεσης μας, την προετοιμασία, την αποφασιστικότητα μας. Το ακατόρθωτο ανοίγει πάντα τις πόρτες στο επόμενο κατόρθωμα.

Η άχαρη αποστολή που έχει ο Ανταγωνιστής είναι αποκαλύψει κάθε κενό, έλλειψη, αδυναμία ή φόβο που φέρει κάποιος μέσα του. Να καταγγείλει χωρίς συμβιβασμούς την έλλειψη προετοιμασίας, τις ανεπάρκειες, τα όρια που έχει θέσει ο ίδιος του ο εαυτός. Ο Ανταγωνιστής στην πραγματικότητα είναι ένα σημάδι που δείχνει όλα αυτά που θα έπρεπε να αλλάξει κάποιος στον εαυτό του, όλα αυτά που δεν μπορεί να δει να αγγίξει, να νιώσει μέσα του.

Έτσι άρχισα να συμφιλιώνομαι μαζί του, να μην αγνοώ τη φωνή του, έπαψα να θυμώνω μαζί του.

Πρέπει να μάθουμε να χαμογελάμε στον εαυτό μας όταν εκδηλώνεται η επίθεση του ανταγωνιστή με όλη της τη μανία. Πρέπει να παλεύουμε εξωτερικά εναντία στον ανταγωνιστή ενώ εσωτερικά να τον συγχωρούμε. Εξ’ άλλου τον Ανταγωνιστή τον συναντάει μόνο όποιος αποφάσισε να νικήσει τον εαυτό του. Στην πτώση δεν υπάρχει ανταγωνισμός, είναι ελεύθερη και ανώδυνη.

Η απόφαση να νικήσω τον εαυτό μου είχε παρθεί παρόλα αυτά μου πήρε χρόνο να αναγνωρίσω τον ανταγωνιστή μέσα μου και ακόμη περισσότερο να συμφιλιωθώ μαζί του εσωτερικά και να μάχομαι εξωτερικά. Έτσι μπόρεσα εντάξω στην ζωή μου το τρέξιμο και την διατροφή, πράγματα που με βοήθησαν να αρχίσω να έρχομαι σε επαφή με μένα και σιγά σιγά να αρχίσω να μαθαίνω τον εαυτό μου. Το μεγαλύτερο κέρδος όμως που προέκυψε ήταν η επαφή και η εξοικείωση με την διαδικασία της αυτοπαρατήρησης. Σαν διαδικασία αποδείχτηκε πολύτιμη. Αυτοπαρατήρηση ίσον Θεραπεία. Το να παρατηρώ τον εαυτό μου κατά την διάρκεια του τρεξίματος – σκέψεις, συναισθήματα, άμυνες, μηχανισμούς- άρχισε να γίνεται αυτόματα. Αντιθέτως χρειάστηκα αρκετό χρόνο για να εντάξω την διαδικασία της αυτοπαρατήρησης και στην υπόλοιπη ζωή μου.

Λένε ότι ο άνθρωπος, σε όλη του τη ζωή, θα μπορέσει να δει χίλιους πανσελήνους αλλά στο τέλος μπορεί να μην έχει παρατηρήσει ούτε μια. Σκεφτείτε λοιπόν πόσο πιο δύσκολο είναι για έναν άνθρωπο να μάθει να παρατηρεί τον εαυτό του, να αντιστρέφει δηλαδή την κατεύθυνση της προσοχής του από έξω, προς τα μέσα. Πολύ δύσκολο αλλά εφικτό. Μέσα από αυτή την διαδικασία με έκπληξη διαπίστωσα ότι ο σύγχρονος άνθρωπος είναι εθισμένος στο φόβο και ότι πρώτα νιώθει την ανάγκη να φοβηθεί και μετά επιλέγει από τι θα φοβηθεί. Πρώτα δηλαδή επιλέγει να φοβηθεί και μετά ανοίγει το κουτί με τους υποψηφίους φόβους και επιλέγει αυτόν που ταιριάζει καλύτερα στην περίπτωση.

Στο σημείο αυτό θα ξεκινήσω ενα άλλο κεφάλαιο το οποίο νομίζω ότι θα συνδέσει και θα δώσει νόημα σε όλα τα προηγούμενα που ανέφερα. Τον Οκτώβριο του 2007 ξεκίνησα το ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΩΝ ΕΘΙΣΜΟΥ, ένα κέντρο απεξάρτησης από τον εθισμό. Στα 5 χρόνια λειτουργίας του κέντρου έχω δουλέψει με 50 παιδιά από τα όποια τα 44 συνεχίζουν την ζωή τους απαλλαγμένα από εξαρτήσεις. Όλα αυτά τα οποία μοιράστηκα μαζί σας μέχρι στιγμής είναι αποτέλεσμα μιας προσωπικής βιωματικής και επαγγελματικής εμπειρίας. Μια διαπίστωση που έκανα όλα αυτά τα χρόνια και που λίγο-πολύ είναι γνωστή, είναι ότι δεν είναι δυνατόν από ένα υγιές οικογενειακό περιβάλλον να προκύψει ένα εθισμένο άτομο. Αυτό όμως που με εξέπληξε περισσότερο και που πολλές φορές με θυμώνει είναι το πόσο μεγάλη αντίδραση βγάζει το περιβάλλον σε όλες τις απαραίτητες αλλαγές που πρέπει να γίνουν στην στάση, την φιλοσοφία ζωής κάποιου κατά την διάρκεια της απεξάρτησης του. ‘Άνθρωποι που ενώ τη μια στιγμή δηλώνουν και το εννοούν ότι μπορεί να δώσουν και τη ζωή του προκειμένου να εξαρτηθούν τα παιδιά τους, οι δικοί τους άνθρωποι, την ίδια στιγμή οι ίδιοι άνθρωποι σαμποτάρουν με τον χειρότερο τρόπο την προσπάθεια και αυτό γιατί αγγίζονται κομμάτια δικά τους που χρειάζονται θεραπεία και πεποιθήσεις τους που πρέπει να αλλάξουν.

Κάπου εδώ νομίζω ότι μπαίνετε και εσείς, ο δικό σας ρόλος.

“Στους γονείς μου οφείλω το ζην, στους δασκάλους μου το ευ ζην”.

Δεν είστε απλά προπονητές και δεν πρέπει να αντιλαμβάνεστε τον ρόλο σας μόνον έτσι. Είστε δάσκαλοι ζωής και διαμορφώνεται χαρακτήρες. Εσείς καλείστε να πάρετε την ευθύνη να εμπνεύσετε τα παιδιά, τους μαθητές σας να απαλλαγούν από όλες αυτές τις αντιλήψεις και τις πεποιθήσεις που σκοπό έχουν ένα και μόνον έναν: Μια ζωή μέσα στο φόβο, την μιζέρια, την αμφιβολία, την έλλειψη αξιοπρέπειας, την επιβράβευση της ανεντιμότητας με σκοπό την υποτίμηση της ύπαρξης και αποτέλεσμα εύκολα χειραγωγήσιμους ανθρώπους.

Διδάξετε τους την ακεραιότητα, βοηθήστε τους να την βρούνε, γιατί όλα αυτά που τους δίδαξαν γονείς και δάσκαλοι της συμφοράς – πολλές φορές εν αγνοία τους, πράγμα το οποίο δεν μειώνει την ευθύνη τους- ήταν πως θα χάσουν την ακεραιότητα τους. Διδάξετε τους, εμπνεύστε τους να κατανοήσουν μια έννοια που μόνο στην ελληνική γλώσσα υπάρχει. ΛΕΒΕΝΤΙΑ. Τα παιδιά πρέπει να είναι επαναστάτες. Αρκετά με τα καλά, καθώς πρέπει παιδιά, αποτέλεσμα του αυταρχισμού και της επιβολής του περιβάλλοντος. Οι μόνοι που εξυπηρετούνται είναι οι βολεμένοι και σε βαθύ λήθαργο ενήλικες οι όποιοι αναπαράγουν μια φιλοσοφία ζωής βασισμένη στο φόβο, σε περιορισμούς και απαγορεύσεις. Μια φιλοσοφία που όλα είναι προδιαγεγραμμένα.

Διδάξετε τους να αμφισβητούν, να μην δέχονται χωρίς αξιολόγηση τίποτα. Έτσι θα μάθουν να σέβονται τον εαυτό τους, αυτή είναι η υπέρτατη υποχρέωση κάθε ανθρώπου, μόνο έτσι θα μάθουν πραγματικά να σέβονται και τους άλλους.

Εμπνεύστε τους με την στάση ζωής σας

Θυμίστε τους ότι: Οι πραγματικοί πολεμιστές δεν μάχονται για κυριαρχία ή επιβολή στους άλλους. Δεν μάχονται για δόξα, για κατοχή ή υλική απολαβή αλλά μάχονται για το μόνο πράγμα που έχει πραγματική αξία και που κατακτώντας το θα τα έχουν ΟΛΑ : ΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΉ ΤΟΥΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ.»

Ποιον αφορά;

Ο εθισμός είναι μια ασθένεια μεταδοτική όσον αφορά τους γύρω μας.

Είτε πρόκειται για σύντροφο, παιδί, γονέα, φίλο-η, συνάδελφο στην εργασία ή γείτονα ενός ατόμου εξαρτημένου από τα ναρκωτικά ή το αλκοόλ, ο καθένας μπορεί, σε διαφορετικό βαθμό, να επηρεάζεται από αυτό το πρόβλημα.

Τα άτομα που ζουν στο κοντινό περιβάλλον με ένα άτομο εξαρτημένο, επηρεάζονται ιδιαιτέρως από το πρόβλημα. Η καθημερινή ζωή τους συχνά αναστατώνεται τόσο από πρακτικής και υλικής άποψης όσο και συναισθηματικής και από πλευράς σχέσεων. Ο πόνος είναι μερικές φορές τόσο δυνατός, που αρρωσταίνει και το περιβάλλον με τη σειρά του.

Για τα άτομα που δεν βρίσκονται στο στενό συγγενικό περιβάλλον, η κατάσταση μπορεί να είναι το ίδιο δύσκολη. Διστάζουμε γενικά να παρέμβουμε, προσπαθούμε να μην το σκεφτόμαστε, λένε ότι δεν πρέπει να επεμβαίνουμε στην ιδιωτική ζωή του άλλου.

Εντούτοις, συχνά αισθανόμαστε μια δυσφορία, ένα ερωτηματικό είναι πάντα παρόν, πρέπει να κάνουμε κάτι, και αν ναι, τι μπορούμε να κάνουμε;
Και έπειτα υπάρχει το βλέμμα, συχνά αρνητικό της κοινωνίας προς το άτομο που έχει πρόβλημα με τα ναρκωτικά και το αλκοόλ, που το περιβάλλον οφείλει επίσης να αντιμετωπίσει.
Ένας εθισμένος όμως δεν θα έπρεπε να αισθάνεται ντροπή απέναντι στους δικούς του. Η κατάσταση αυτή δεν είναι σπάνια, καθώς εκτιμούμε ότι περίπου 1,5 εκατομμύριο άτομα στην Ελλάδα έχουν στο περιβάλλον τους ένα άτομο που πάσχει από εξάρτηση από τα ναρκωτικά ή το αλκοόλ. Ωστόσο, ακόμη και εάν ένας στους επτά έχει κάποιο δικό του πρόσωπο που είναι εξαρτημένος, το να μιλήσει κανείς γι’ αυτό, να τολμήσει να πει κατά πόσο η κατάσταση αυτή αποτελεί πηγή πόνου και σε ποιο βαθμό μπορούμε να αισθανθούμε αβοήθητοι μπροστά στο πρόβλημα αυτό, παραμένει δύσκολο.

Τι μπορεί να κάνει το περιβάλλον;

Η πρώτη λύση που έρχεται στο μυαλό όλων μας, είναι η αναζήτηση τρόπων ώστε να σταματήσει το εξαρτημένο άτομο να κάνει χρήση ουσιών και αλκοόλ. Αυτή φαίνεται να είναι η καταλληλότερη απάντηση στο πρόβλημα, όμως εάν δεν συνεργασθεί και το ενδιαφερόμενο άτομο, τότε η προσπάθεια αυτή είναι βέβαιο ότι θα αποτύχει. Δεν μπορούμε να εξαναγκάσουμε κάποιον να σταματήσει την χρήση ουσιών και αλκοόλ, εάν ο ίδιος δεν έχει αποφασίσει να το πράξει.

Λοιπόν, τι κάνουμε όταν ο άλλος δεν αποφασίζει να αλλάξει;
Αλλάζουμε εμείς οι ίδιοι … Η πρόταση αυτή μπορεί να ξαφνιάζει, όμως είναι αυτή που λειτουργεί.

Για τους συγγενείς, βοηθούμε δεν σημαίνει «τον εμποδίζουμε να κάνει χρήση ουσιών και αλκοόλ» αλλά συνειδητοποιούμε τη δύναμη της χρήσης στις δικές τους συμπεριφορές, αντιμετωπίσεις, την καλή φυσική, ψυχολογική και σχεσιακή τους κατάσταση. Τέλος, «αλλάζουμε εμείς οι ίδιοι», η απάντηση μοιάζει εύκολη, αλλά το να αλλάξουμε αποτελεί μια μακρά και δύσκολη εκμάθηση που συχνά απαιτεί τη βοήθεια και την υποστήριξη των ειδικών ή μιας ομάδας αλληλοβοήθειας. Όταν οι συγγενείς αλλάξουν τις συμπεριφορές τους απέναντι στο εξαρτημένο άτομο, αυτό προκαλεί μια αντίδραση από μέρους του. Κάποιες φορές, σε αρχικό στάδιο, η αλλαγή προκαλεί μια ενδυνάμωση του προβλήματος και της χρήση ουσιών και αλκοόλ. Αυτό δείχνει ότι το άτομο είναι ευαίσθητο στις αλλαγές και σε αυτή τη νέα δυναμική και ότι αντιδρά. Έτσι, η στάση και η συμπεριφορά του περιβάλλοντος απέναντι στο εξαρτημένο άτομο παίζουν σημαντικό ρόλο στο να το οδηγήσουν να συνειδητοποιήσει την ασθένειά του και να το κινητοποιήσουν να αλλάξει και αυτό το ίδιο.

Ποιος μπορεί να βοηθήσει το περιβάλλον;

Tο περιβάλλον δεν πρέπει να διστάζει να αναζητά βοήθεια και υποστήριξη για το ίδιο. Ανάλογα με τις ανάγκες, την ανάγκη για μια συμβουλή, την ανάγκη υποστήριξης, την ανάγκη να μιλήσουν, το περιβάλλον μπορεί να απευθύνεται σε:

  • Ένα άτομο εμπιστοσύνης του κύκλου του
    Είναι μερικές φορές πιο εύκολο να μιλήσει κανείς με κάποιον που γνωρίζει ήδη και στον οποίο έχει εμπιστοσύνη: ένα μέλος της οικογένειας, έναν φίλο, έναν συνάδελφο από τη δουλειά, έναν γνωστό. Είναι σημαντικό να μπορούμε να μιλήσουμε σε κάποιον, να αισθανόμαστε ότι μας ακούνε και ότι μας κατανοούν, χωρίς να ξεχνάμε ότι είναι επίσης δυνατό να ζητήσουμε από το άτομο αυτό να μας συνοδεύσει σε δραστηριότητες που μας κάνουν καλό και μας αλλάζουν ιδέες.
  • Έναν ειδικό
    Το να επικοινωνήσουμε με έναν ειδικό που γνωρίζει το πρόβλημα της εξάρτησης από το αλκοόλ και τα ναρκωτικά μπορεί να οδηγήσει σε μια διαφορετική οπτική γωνία της κατάστασης. Ένας οικογενειακός ιατρός ή μια υπηρεσία ειδική στην Εξάρτηση μπορούν να παράσχουν πληροφορίες και συμβουλές και εγγυώνται την επαγγελματική εχεμύθεια. Η υποστήριξη μιας ειδικής υπηρεσίας είναι γενικά δωρεάν.
  • Μια ομάδα αλληλοβοήθειας
    Η συναναστροφή με άτομα που βιώνουν ή έχουν βιώσει το ίδιο πρόβλημα επιτρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν είμαστε οι μόνοι που βιώνουμε μια τέτοια κατάσταση. Μερικές ομάδες αλληλοβοήθειας προσφέρουν επίσης τη δυνατότητα να μπορούμε να μιλήσουμε σε κάποιον οιαδήποτε ώρα της ημέρας ή της νύχτας, παραμένοντας ανώνυμοι.
  • Σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης
    Σε καταστάσεις βίας – σωματικής ή ψυχολογικής – δεν πρέπει να διστάζουμε να καλέσουμε την αστυνομία. Εάν το εξαρτημένο άτομο τίθεται το ίδιο σε κίνδυνο, θα πρέπει να καλέσουμε τον εφημερεύοντα ιατρό

Τι βιώνει το περιβάλλον ενός ατόμου εξαρτημένου από τα ναρκωτικά και το αλκοόλ;

Η επίδραση της ασθένειας στο περιβάλλον ποικίλλει ανάλογα με το είδος της σχέσης που υπάρχει με το άτομο που καταναλώνει αλκοόλ ή κάνει χρήση ουσιών, με τον συναισθηματικό δεσμό και/ή την γεωγραφική εγγύτητα. Εντούτοις, όποια και αν είναι η σχέση που διατηρούν οι συγγενείς με το άτομο το εξαρτημένο από το αλκοόλ, όλοι αντιμετωπίζονται στην ίδια πραγματικότητα: κανείς δεν μπορεί να σταματήσει να πίνει στη θέση του άλλου. Το περιβάλλον αισθάνεται συχνά αδύναμο να αλλάξει την κατάσταση και να κατανοήσει αυτό που συμβαίνει.

Όλοι γνωρίζουν ότι αυτός/αυτή είναι εξαρτημένη, γιατί λέει ψέματα;
Όσο περισσότερο οι συγγενείς προσπαθούν να αποσπάσουν μια ομολογία σχετικά με την κατανάλωση αλκοόλ ή από τη χρήση ουσιών, όσο προσπαθούν να αντιμετωπίσουν το εξαρτημένο άτομο ως προς την ασθένειά του, τόσο το άτομο αυτό καταφεύγει στην άρνηση του προβλήματος. Η άρνηση αποτελεί έναν μηχανισμό άμυνας που επιτρέπει στον ασθενή να μη βλέπει ότι έχει γίνει εξαρτημένος. Τελικά αποτελεί έναν τρόπο απόκρυψης της πραγματικότητας: λένε ψέματα στους άλλους και στον εαυτό τους για να κρύψουν αυτό που είναι ανυπόφορο και μη αποδεκτό. Η άρνηση μπορεί να πάρει διάφορες μορφές: το καμουφλάρισμα [πίνω όπως όλος ο κόσμος … ], η απόρριψη της ευθύνης (πίνω ή κάνω χρήση γιατί έχασα τη δουλειά μου), οι δικαιολογίες (πίνω ή κάνω χρήση γιατί με εγκατέλειψε εκείνη), η επιθετικότητα (Να κοιτάτε τη δουλειά σας!), η ελαχιστοποίηση (ναι, ήπια αλλά μόνο δύο ποτήρια!), κτλ.

Παρά τις μορφές που μπορεί να πάρει η ασθένεια, ο εξαρτημένος από το αλκοόλ δεν είναι ούτε ψεύτης ούτε κακός, είναι απλά ένας άρρωστος που πρέπει να καταβάλλει μεγάλη προσπάθεια για να αποδεχθεί την ασθένειά του.

Γιατί πίνει; Γιατί κάνει χρήση;
Η εξάρτηση είναι μια σύνθετη ασθένεια και είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς γιατί το άτομο καταναλώνει αλκοόλ ή κάνει χρήση ουσιών, γιατί δεν μπορεί να διαχειριστεί την κατανάλωση αλκοόλ όπως όλος ο κόσμος, και κυρίως γιατί δεν σταματά να καταναλώνει αλκοόλ ή να κάνει χρήση εφόσον υπάρχουν τόσες αρνητικές επιπτώσεις. Το περιβάλλον αισθάνεται ανίκανο και έχει την τάση να ενοχοποιεί τον εαυτό του, συλλογιζόμενο ότι αποτελεί μια εκ των αιτιών της χρήσης ουσιών ή της κατανάλωσης αλκοόλ ή, τουλάχιστον, ότι είναι υπαίτιο, καθώς δεν κατόρθωσε να σταματήσει τον εξαρτημένο να κάνει χρήση ή να καταναλώνει αλκοόλ.

Το περιβάλλον δεν είναι υπεύθυνο για το πρόβλημα του αλκοόλ ή των ουσιών, εντούτοις, με τη στάση του, μπορεί να παίξει έναν σημαντικό ρόλο, ώστε να βοηθήσει τον εξαρτημένο να συνειδητοποιήσει την ασθένειά του.

Ποιος ευθύνεται για αυτή την κατάσταση;
Συχνά το περιβάλλον αισθάνεται υπεύθυνο για την κατάσταση, μερικές φορές υποδεικνύονται κάποιοι «ένοχοι» μεταξύ των συγγενών: είναι οι γονείς του επειδή τους έχει διαφύγει ότι το παιδί κάνει χρήση ή καταναλώνει αλκοόλ και ποτέ δεν του έθεσαν ποτέ όρια, κτλ.

Ελπίζουμε ότι, αναζητώντας τις αιτίες και κατανοώντας τον λόγο που το άτομο κάνει χρήση ή καταναλώνει αλκοόλ, μπορούμε να λύσουμε το πρόβλημα.

Είναι δύσκολο για το περιβάλλον να κατανοήσει και να αποδεχτεί ότι η εξάρτηση από τα ναρκωτικά ή το αλκοόλ είναι μια ασθένεια λόγω πολλαπλών και σύνθετων αιτιών και ότι η αναζήτηση ενός ενόχου δεν οδηγεί στην πραγματική λύση του προβλήματος.

Δεν μπορούμε να ελέγξουμε την κατανάλωση αλκοόλ ή την χρήση ουσιών και να τον εμποδίσουμε να πίνει;
Για την προσπάθεια βοήθειας του εξαρτημένου ατόμου, τίθενται σε λειτουργία διάφορα μέσα από το περιβάλλον, συχνά, αρχικά προσπαθούμε να δικαιολογήσουμε ή να αναζητούμε τις εξηγήσεις για την χρήση ουσιών και κατανάλωση αλκοόλ.

Οι συγγενείς μπορούν επίσης να προσπαθήσουν να περιορίσουν την κατανάλωση αλκοόλ, για παράδειγμα μετρώντας των αριθμό των μπουκαλιών, διαπιστώνοντας το περιεχόμενό τους, κρύβοντάς τα ή συνοδεύοντας τον ενδιαφερόμενο στις καφετέριες, ώστε να ελέγχουν την κατανάλωση των ποτών.

Εφόσον συνειδητοποιούμε ότι το πρόβλημα επιμένει, μπορούμε να καταλήξουμε να εκστομίζουμε απειλές για εγκατάλειψη, απόλυση, καταγγελία, διαζύγιο.

Συχνά παίρνει χρόνο στο περιβάλλον έως ότου συνειδητοποιήσει ότι είναι αδύνατο να ελέγξει την χρήση ουσιών ή κατανάλωση αλκοόλ από το εξαρτημένο άτομο και να το κάνει να σταματήσει.

Δεν ξέρω πια τι να κάνω, δεν μπορώ πια …
Για να καταστεί η κατάσταση βιώσιμη, το περιβάλλον αναλαμβάνει μερικές φορές τα καθήκοντα και τις αρμοδιότητες που το εξαρτημένο άτομο έχει εγκαταλείψει. Συμβαίνει επίσης ότι για να τον βοηθήσουν, οι συγγενείς τον προστατεύουν από τις συνέπειες της χρήσης αυτής, για παράδειγμα, τον δικαιολογούν για την καθυστέρησή του στην εργασία ή για τις καταχρήσεις του. Κάποιες από τις συμπεριφορές αυτές αντί να βελτιώνουν την κατάσταση, διατηρούν την χρήση ναρκωτικών ή αλκοόλ, εξαντλώντας ψυχολογικά το περιβάλλον. Οι συγγενείς αισθάνονται κενοί, έχουν την αίσθηση ότι δεν υπάρχουν πλέον έξω από το πρόβλημα της χρήσης. Αναζητώντας να βοηθήσουν τον άλλο, κλείνουν και τους ίδιους τους εαυτούς τους μέσα στο πρόβλημα. πρόκειται για έναν μηχανισμό συνηθισμένο και γνωστό που ονομάζεται συνεξάρτηση και που αναπτύσσεται παράλληλα με την εξάρτηση. Η διαδικασία αυτή επηρεάζει πιο συγκεκριμένα τον σύντροφο του χρήστη αλλά μπορεί επίσης να αφορά τους γονείς, τα παιδιά, τους φίλους ή τους συναδέλφους στην εργασία – και πιο συχνά τις γυναίκες απ’ ότι τους άντρες.

Τι γίνεται όταν υπάρχουν παιδιά;
Το περιβάλλον έχει μια συγκεκριμένη ευθύνη όταν το εξαρτημένο άτομο έχει παιδιά. Έχουμε την τάση να ελαχιστοποιούμε τις επιπτώσεις του προβλήματος στα παιδιά, σκεπτόμενοι δικαίως, ότι δεν παρατηρούν τίποτα και ότι δεν υποφέρουν πολύ. Είναι αλήθεια ότι οι συνέπειες για ένα παιδί μπορούν να είναι διαφορετικές ανάλογα με τον θιγόμενο γονέα, καθώς οι ρόλοι τους οποίους αναλαμβάνει ο πατέρας και η μητέρα είναι διαφορετικοί. Ωστόσο, όποιος και αν είναι ο θιγόμενος γονέας, το να ζει με έναν χρήστη ή αλκοολικό γονέα είναι για το παιδί σαν να ζει καθημερινά την απαξίωση, την ενοχή και την ανασφάλεια. Η ανάπτυξή του μπορεί για τον λόγο αυτό να διαταραχθεί και το παιδί διατρέχει έναν αυξημένο κίνδυνο να υποφέρει και το ίδιο αργότερα από ένα πρόβλημα χρήσης ουσιών και αλκοόλ και/ή από ψυχολογικά προβλήματα.

Έχει προτεραιότητα, λοιπόν, να προσφέρουμε στα εν λόγω παιδιά την δυνατότητα να μιλήσουν για αυτό που βιώνουν χωρίς να έχουν το αίσθημα ότι προδίδουν ή ότι καταγγέλλουν την οικογένειά τους.

Τι γίνεται όταν υπάρχουν παιδιά;

Το περιβάλλον έχει μια συγκεκριμένη ευθύνη όταν το εξαρτημένο άτομο έχει παιδιά. Έχουμε την τάση να ελαχιστοποιούμε τις επιπτώσεις του προβλήματος στα παιδιά, σκεπτόμενοι δικαίως, ότι δεν παρατηρούν τίποτα και ότι δεν υποφέρουν πολύ.

Είναι αλήθεια ότι οι συνέπειες για ένα παιδί μπορούν να είναι διαφορετικές ανάλογα με τον θιγόμενο γονέα, καθώς οι ρόλοι τους οποίους αναλαμβάνει ο πατέρας και η μητέρα είναι διαφορετικοί. Ωστόσο, όποιος και αν είναι ο θιγόμενος γονέας, το να ζει με έναν χρήστη ή αλκοολικό γονέα είναι για το παιδί σαν να ζει καθημερινά την απαξίωση, την ενοχή και την ανασφάλεια.

Η ανάπτυξή του μπορεί για τον λόγο αυτό να διαταραχθεί και το παιδί διατρέχει έναν αυξημένο κίνδυνο να υποφέρει και το ίδιο αργότερα από ένα πρόβλημα χρήσης ουσιών και αλκοόλ και/ή από ψυχολογικά προβλήματα.

Έχει προτεραιότητα, λοιπόν, να προσφέρουμε στα εν λόγω παιδιά την δυνατότητα να μιλήσουν για αυτό που βιώνουν χωρίς να έχουν το αίσθημα ότι προδίδουν ή ότι καταγγέλλουν την οικογένειά τους.

Ποιος μπορεί να βοηθήσει τον εξαρτημένο από το αλκοόλ και τα ναρκωτικά;

Iατρική συμβουλή
Όταν ένα άτομο εξαρτημένο από το αλκοόλ και τα ναρκωτικά αποφασίσει να σταματήσει να κάνει χρήση, είναι απολύτως απαραίτητο να συμβουλευτεί έναν ιατρό. Πράγματι, μια βίαιη διακοπή κατανάλωσης αλκοόλ ή χρήσης ναρκωτικών μπορεί να αποβεί επικίνδυνη άνευ ιατρικής συμβουλής.

Ειδικές υπηρεσίες και ομάδες αλληλοβοήθειας
Η περίπτωση παροχής βοήθειας σε άτομο για διακοπή της κατανάλωσης αλκοόλ ή της χρήσης ουσιών δεν είναι εύκολη και δεν θα πρέπει να διστάζουμε να αναζητήσουμε υποστήριξη από ειδικούς (ιατρός, ειδική υπηρεσία) ή από ομάδες αλληλοβοήθειας. Όσο περισσότερα μέσα μας παρέχονται, τόσο οι πιθανότητες επιτυχίας αυξάνονται.

Το περιβάλλον
Το περιβάλλον παίζει έναν βασικό ρόλο ως προς τη βοήθεια που παρέχει στο άτομο, ώστε να συνειδητοποιήσει την ασθένειά του και να το κινητοποιήσει να ξεκινήσει θεραπεία. Το περιβάλλον μπορεί να υποστηρίξει το άτομο στην πορεία του αλλά δεν μπορεί να πορευτεί στη θέση του.

Τι μπορούμε να κάνουμε σε περίπτωση υποτροπής;
Οι υποτροπές αποτελούν και αυτές μέρος της πορείας προς την αποκατάσταση και δεν θα έπρεπε να θεωρούνται αναγκαστικά ως αποτυχίες.Χρειάστηκαν χρόνια για να γίνει κάποιος αλκοολικός ή ναρκομανής, επομένως χρειάζεται χρόνος για να μάθει από την αρχή να ζει χωρίς το αλκοόλ ή τα ναρκωτικά. Οι υποτροπές δείχνουν ότι κάποιες φορές πρέπει να παρέχονται διαφορετικά μέσα για να το κατορθώσει αυτό. Η απόφαση για επανάληψη της θεραπείας ανήκει πάντα στο ενδιαφερόμενο άτομο.

Διευθύνσεις

  • Ειδικές Υπηρεσίες Αλκοολογίας: μπορείτε να βρείτε έναν κατάλογο διαφορετικών υπηρεσιών ανά καντόνι στο site: www.infoset.ch
    Μπορείτε επίσης να βρείτε τις πληροφορίες αυτές καλώντας το ISPA στον αριθμό 021 321 29 85.
  • Στο site: www.al-anon.ch μπορείτε να βρείτε έναν κατάλογο των ομάδων Al-anon (για το περιβάλλον) και Alateen (για τα παιδιά) της περιοχής σας. Μπορείτε επίσης να καλέσετε την τηλεφωνική βάρδια (24 ώρες/24ωρο) στον αριθμό 0848 848 833.

Λοιπά ενημερωτικά φυλλάδια

  1. «Αλκοόλ – (καν)ένα πρόβλημα;»
  2. «Ζώντας με έναν αλκοολικό σύζυγο»
  3. «Το παιδί μέσα σε μια αλκοολική οικογένεια»
  4. «Οι πρωτότοκοι και το αλκοόλ»

Τα δωρεάν αυτά ενημερωτικά φυλλάδια μπορούμε να τα «κατεβάσετε» από το site www.ispa.ch, ρουμπρίκα «δημοσιεύσεις» ή να τα παραγγείλετε από το Ελβετικό Ινστιτούτο Πρόληψης Αλκοολισμού και λοιπών Εξαρτήσεων, Τ.Θ. 870, 1001 Λοζάννη, με αποστολή γραμματοσημασμένου φακέλου στο όνομά σας.
Για περαιτέρω ερωτήσεις ή πληροφορίες, μπορείτε να καλείτε το ISPA στον αριθμό 021 321 29 85.

Μια ευγενική προσφορά της
ΠΡΟΛΗΨΗ CARREFOUR
Με την υποστήριξη της Δημοκρατίας του καντονιού της Γενεύης

Οδός Henri – Christiné 5 – T.Θ. 567
CH-1211 Γενεύη 4 – Τηλ. 022 321 00 11
carprev@iprolink.ch – www.prevention.ch

Διαδικασία αλλαγής

Για το περιβάλλον, το να «αλλάξουν αυτοί οι ίδιοι» σημαίνει να συνειδητοποιήσουν τις δικές τους συμπεριφορές και στάσεις απέναντι στο πρόβλημα της χρήσης. Το να «αλλάξουμε εμείς οι ίδιοι» σημαίνει επίσης να μάθουμε από την αρχή να ασχολούμαστε με τον εαυτό μας και με τις δικές μας ανάγκες.

Εκφραζόμαστε αντί να κατηγορούμε
Δεν είναι πάντα εύκολο για τους συγγενείς που υποφέρουν να βρουν τις κατάλληλες λέξεις για να εκφράσουν στο εξαρτημένο άτομο αυτό που αισθάνονται και αυτό που τους ανησυχεί. Μερικές φορές συμβαίνει οι λέξεις να ηχούν σαν κατηγορίες ή επικρίσεις και ο εξαρτημένος αισθάνεται ότι του επιτίθενται και μπορεί να αντιδράσει έντονα. για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό για το περιβάλλον να μιλά λέγοντας “ΕΓΩ” και όχι “ΕΣΥ”. Έτσι, αντί να λέει «Δεν με ακούς ποτέ» θα ήταν καλύτερο να πει «Θα ήθελα να με άκουγες». Καλύτερα να πούμε «Υποφέρω να σε βλέπω έτσι» παρά να κατακρίνουμε «Μου κάνεις κακό». Έτσι, πραγματοποιείται ένας διάλογος χωρίς ο ένας ή ο άλλος συνομιλητής να αισθάνεται ένοχος ή υπαίτιος και να μην μπορεί να αντιδράσει παρά μόνο αμυνόμενος.

Θέτουμε όρια αντί να ασκούμε έλεγχο
Είναι ανώφελο να θέλουμε να περιορίσουμε ή να ελέγξουμε την χρήση ουσιών και αλκοόλ ενός εξαρτημένου ατόμου. Συχνά, αυτό δεν αποφέρει τίποτα παρά μόνο να ενδυναμώνει την άρνηση της ασθένειας. Αντίθετα, το περιβάλλον μπορεί να ορίσει όρια σχετικά με αυτά που επιτρέπονται και/ή είναι ανεκτά σχετικά με αυτή την χρήση ουσιών και αλκοόλ: οι συγγενείς μπορούν για παράδειγμα να αρνηθούν να ανέβουν στο αυτοκίνητο με το άτομο εάν αυτό έχει κάνει χρήση ουσιών και αλκοόλ, ή μπορούν να αρνηθούν σε αυτό να κάνει χρήση ουσιών και αλκοόλ παρουσία τους.

Τον καθιστούμε υπεύθυνο αντί να τον προστατεύουμε
Γνωρίζουμε ότι κάποιοι συγγενείς δεν αντέχουν να βλέπουν το εξαρτημένο άτομο να υποφέρει και προσπαθούν να το βοηθήσουν σε δύσκολες καταστάσεις, να του βρουν δικαιολογίες ή να το φροντίσουν. Οι συμπεριφορές αυτές εμποδίζουν το άτομο που αντιμετωπίζει πρόβλημα με την χρήση να αξιολογήσει πραγματικά τις συνέπειες της συμπεριφοράς του. Για το άτομο που κάνει χρήση ουσιών ή αλκοόλ δεν υπάρχει τελικά παρά μια μικρή ταλαιπωρία, οπότε γιατί να θέλει να αλλάξει; Είναι σημαντικό να επιτρέψουμε στο εξαρτημένο άτομο να αναλάβει τις ευθύνες του καθώς και τις συνέπειες της χρήσης αυτής. Για παράδειγμα, δεν πρέπει να το δικαιολογούμε στον εργοδότη του εάν αργοπορήσει στην εργασία του ή εάν ξεχάσει ένα ραντεβού με το γιατρό του. Αυτό μπορεί μερικές φορές να μοιάζει δύσκολο, αλλά είναι ο μόνος τρόπος να το βοηθήσουμε να συνειδητοποιήσει τις συνέπειες της χρήση ουσιών ή αλκοόλ.

Αναζητούμε στήριξη αντί να κρυβόμαστε
Συχνά από ντροπή, το περιβάλλον αποσιωπά το πρόβλημα και προσπαθεί να το αποκρύψει. Τα ταμπού γύρω από την εξάρτηση ενδυναμώνουν την αρνητική εικόνα του ατόμου που χρήση ουσιών ή αλκοόλ και εμποδίζουν το περιβάλλον να αναζητήσει βοήθεια. Το περιβάλλον δεν πρέπει να αποκρύψει το πρόβλημα της χρήσης με κάθε κόστος, καθώς το κόστος της σιωπής σημαίνει πόνο και απομόνωση. Οι συγγενείς έχουν το δικαίωμα – και συχνά την ανάγκη – να μιλούν για αυτό που βιώνουν και να αποφασίζουν να αλλάξουν αυτοί οι ίδιοι παρόλο που η ασθένεια του άλλου είναι ένα μονοπάτι πολλές φορές δύσκολο που απαιτεί βοήθεια και υποστήριξη από το περιβάλλον του ή από ειδικούς.

Μαθαίνουμε να φροντίζουμε τον εαυτό μας χωρίς να φοβόμαστε να εγκαταλείψουμε τον άλλο
Αναγκασμένοι να ασχολούνται με το εξαρτημένο άτομο, την χρήση και τα προβλήματά του, οι συγγενείς δεν μπορούν πλέον να βιώνουν μια φυσιολογική ζωή και δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους. Το αλκοόλ και τα ναρκωτικά έχουν κυριεύσει τη ζωή του ατόμου που κάνει χρήση αλλά και αυτή του περιβάλλοντός του. Οι συγγενείς οφείλουν να μάθουν από την αρχή να λαμβάνουν υπόψη τις δικές τους ανάγκες, να διασκεδάζουν, να ζουν έξω από το πρόβλημα του αλκοόλ και των ουσιών και να μην διστάζουν να αναζητήσουν βοήθεια και υποστήριξη για αυτούς τους ίδιους.

Τα χαρακτηριστικά που αποδίδονται παραδοσιακά στις γυναίκες και στους άντρες έχουν επίσης επίδραση στις συμπεριφορές απέναντι στα εξαρτημένα από το αλκοόλ και τα ναρκωτικά άτομα.
Στην κοινωνία μας, με τον ρόλο και με την εικόνα της γυναίκας συνδέονται χαρακτηριστικά όπως η ευαισθησία, η διαθεσιμότητα για παροχή βοήθειας, τα συναισθήματα, η υπομονή, το ενδιαφέρον για την ευημερία των συγγενών, κτλ. Οι ιδιότητες αυτές είναι θετικές και απαραίτητες για να βοηθήσει κανείς ένα εξαρτημένο άτομο, με τον κίνδυνο όμως να οδηγηθεί πιο εύκολα στην υπερβολική ενασχόληση με το πρόβλημα του εθισμού εις βάρος αυτού του ίδιου.

Ο άντρας θεωρείται παραδοσιακά ως αποφασιστικός, σταθερός και ολιγότερο συναισθηματικός. Οι ιδιότητες αυτές είναι πολύτιμες για να βοηθήσει κανείς ένα εξαρτημένο από το αλκοόλ και τα ναρκωτικά άτομο, καθώς είναι πιο εύκολο να μην παρασυρθεί στο να κατακλυσθεί από τα προβλήματα του άλλου. Εντούτοις, το να θέτει κανείς όρια και να σκέφτεται τον εαυτό του δεν σημαίνει ότι απορρίπτει το εξαρτημένο άτομο. Κι όμως, παρατηρούμε ότι ένας άντρας εγκαταλείπει πιο συχνά την σύντροφό του την εξαρτημένη από το αλκοόλ και τα ναρκωτικά απ’ ότι το αντίστροφο.