(+30) 23960 24687
Διπλή Διάγνωση και Απεξάρτηση

Διπλή Διάγνωση και Απεξάρτηση

Η συννοσηρότητα, ή «διπλή διάγνωση», ορίστηκε το 1995 από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (Π.Ο.Υ) ως «η συνύπαρξη στο ίδιο άτομο μιας διαταραχής οφειλόμενης στη χρήση ψυχοδραστικής ουσίας και μιας άλλης ψυχιατρικής διαταραχής».

Οι συχνότερες ουσίες κατάχρησης είναι:

  • το αλκοόλ
  • οι βενζοδιαζεπίνες
  • η νικοτίνη
  • η καφεΐνη
  • η κάνναβη
  • τα οπιοειδή (ηρωίνη, μορφίνη, μεθαδόνη)
  • τα διεγερτικά (αμφεταμίνες, κοκαΐνη, έκσταση)
  • τα παραισθησιογόνα ( LSD, φαινκυκλιδίνη, διαλύτες)

Συχνά διαπιστώνεται διαταραχή για περισσότερες από μια ουσίες στο ίδιο άτομο. Υπάρχουν αρκετές επιμέρους κατηγορίες κακής χρήσης ουσιών όπως :

α) Επικίνδυνη κατανάλωση π.χ. πρόσληψη αλκοόλ σε ποσότητα που συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο πρόκλησης βλάβης,

β) Επιβλαβής χρήση, δηλαδή κατάχρηση που συνδέεται με προβλήματα υγείας και κοινωνικές επιπτώσεις χωρίς όμως εξάρτηση,

γ) Εξάρτηση: η  μακροχρόνια, τακτική χρήση κάποιων ουσιών (κυρίως αλκοόλ, οπιοειδών και αμφεταμινών) μπορεί και οδηγήσει σε εξάρτηση και συμπτώματα στέρησης

δ) Τοξίκωση: η οξεία δράση μιας ουσίας όπως π.χ. η μέθη από αλκοόλ. Η τοξίκωση από ψυχοδραστικές ουσίες μπορεί να οδηγήσεις σε οξείες ψυχιατρικές εκδηλώσεις.

Η διπλή διάγνωση είναι συχνή και δεν μπορεί να αποδοθεί στην τύχη. Τρία διαγνωστικά σύνδρομα εμφανίζονται κυρίως τα οποία έχουν μεταξύ τους μερική επικάλυψη, δηλαδή μπορεί να υπάρχουν και μεταξύ τους συνδυασμοί:

α) Διαταραχές προσωπικότητας

β) Καταθλιπτικές και αγχώδεις διαταραχές

γ) Ψυχωτικές διαταραχές.

Υπάρχουν 4 μοντέλα-υποθέσεις για την εξήγηση της αιτιοπαθογένειας, η οποία μπορεί να ποικίλει αναλόγως της επιμέρους ομάδας ατόμων:

α) Αιτιακή σχέση (το ένα είναι επακόλουθο του άλλου)

β) Τρίτος παράγοντας (ως ανεξάρτητη αιτία και των δύο διαταραχών)

γ) H συννοσηρότητα οφείλεται στην τύχη,

δ) Μοντέλο διπλής κατεύθυνσης ( η καθεμία διαταραχή αμοιβαία επιδεινώνει την άλλη, ανεξάρτητα από την αιτία).

Βέβαια μπορεί να υπάρχουν και συνδυασμοί των παραπάνω.

Η συνύπαρξη διαφορετικών διαταραχών μπορεί να περιπλέξει τη θεραπεία και μακροπρόθεσμα να συντελέσει στην εξέλιξη σοβαρότερης ψυχικής ασθένειας. Τα άτομα με διπλή διάγνωση έχουν αυξημένο κίνδυνο να εκδηλώσουν βίαιη συμπεριφορά, επιθετικότητα, αυτοκτονική συμπεριφορά και αυτοτραυματισμό. Ακόμη έχουν συχνότερη επαφή με το σύστημα  ποινικής δικαιοσύνης, αυξημένο αριθμό προβλημάτων υγείας, μειωμένη κοινωνική λειτουργικότητα και ποιότητα ζωής. Συνήθως εμφανίζουν φτωχά θεραπευτικά αποτελέσματα, λιγότερη δέσμευση και μειωμένη παραμονή στη θεραπεία, μειωμένη τήρηση και αποτελεσματικότητα της φαρμακευτικής αγωγής.

Στη διεθνή βιβλιογραφία περιγράφονται τρία μοντέλα παροχής υπηρεσιών για τη θεραπεία της συννοσηρότητας:

  1. Διαδοχική θεραπεία: Oι ψυχιατρικές διαταραχές και οι διαταραχές που οφείλονται στη χρήση ουσιών θεραπεύονται διαδοχικά και η επικοινωνία μεταξύ των υπηρεσιών είναι ελάχιστη. Συνήθως οι ασθενείς υποβάλλονται σε θεραπεία για τα σοβαρότερα προβλήματα πρώτα και μόλις ολοκληρωθεί η θεραπεία αυτή, υποβάλλονται σε θεραπεία για τα υπόλοιπα προβλήματά τους. Ωστόσο το μοντέλο αυτό ενδέχεται επίσης να έχει ως αποτέλεσμα τη συνεχή παραπομπή των ασθενών σε διάφορες υπηρεσίες, χωρίς να μπορεί καμία υπηρεσία να ανταποκριθεί στις ανάγκες τους.
  2. Παράλληλη θεραπεία: Η θεραπεία των δύο διαφορετικών διαταραχών πραγματοποιείται ταυτόχρονα. Οι υπηρεσίες θεραπείας των ουσιοεξαρτήσεων και οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας συνεργάζονται για την ταυτόχρονη παροχή υπηρεσιών. Οι ανάγκες των δύο θεραπειών αντιμετωπίζονται συχνά με διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις και το ιατρικό μοντέλο της ψυχιατρικής μπορεί να έρχεται σε σύγκρουση με τον ψυχοκοινωνικό προσανατολισμό των υπηρεσιών θεραπείας των ουσιοεξαρτήσεων.
  3. Ολοκληρωμένη θεραπεία: Η θεραπεία παρέχεται σε ψυχιατρική υπηρεσία ή σε υπηρεσία θεραπείας ουσιοεξαρτήσεων ή στο πλαίσιο ειδικής υπηρεσίας ή προγράμματος συννοσηρότητας. Η διασταυρούμενη παραπομπή ή σε άλλες υπηρεσίες αποφεύγεται.

Συμπερασματικά:  Η αποτελεσματική προσπάθεια απεξάρτησης προϋποθέτει παράλληλη  ψυχιατρική εκτίμηση και αντιμετώπιση των ψυχικών παθήσεων στην πορεία του προγράμματος απεξάρτησης.

 

 

Βιβλιογραφία – Πηγές

  1. Β. Λεωνιδάκη, Μ. Μαλλιώρη, Συννοσηρότητα χρήσης ουσιών και ψυχικών διαταραχών, Ψυχιατρική 2009, 20:17–34, www.psych.gr/documents/psychiatry/20.1-GR-2009.pdf
  2. Συννοσηρότητα – χρήση ναρκωτικών και ψυχικές διαταραχές, Τα ναρκωτικά στο προσκήνιο, Δελτίο του Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης Ναρκωτικών και τοξικομανίας
  3. Lecture notes. Psychiatry / Gautam Gulati, Mary-Ellen Lynall, Kate Saunders. — Eleventh edition. 2014 by John Wiley & Sons, Ltd
  4. Co-morbidity, EMCDDA 2004 selected issue, http://www.emcdda.europa.eu/publications/annual-report/2004_en

 

Αφήστε μια απάντηση

Close Menu